CÕI ĐÁ VÀNG (Nguyễn Thị Thanh Sâm): chương 1-20

CHƯƠNG XII

Lương đứng lại một mình trên bến sông, chiếc thuyền mang vợ con anh trôi xa dần, khuất hẳn trong sương mù buổi sớm. Đôi mắt thất thần của Hà ngoái nhìn lại anh, bàn tay trẻ thơ sờ soạng trên mặt anh khi anh cúi xuống hôn con, đứa lớn xanh xao vàng vọt, đứa bé u ơ chưa biết gì, tất cả những hình ảnh đó khiến lòng anh quặn đau, anh cố gắng tự nhủ: “Ba tháng, ba tháng, cũng không lâu la gì.”

Lương cúi đầu quay gót bước đi, anh đi không biết đã bao lâu, dọc theo con đường ven sông cho đến khi nắng lên vàng mặt sóng, Lương sợ phải về thấy lại căn nhà vắng vẻ, chỉ còn những khuôn mặt phẳng lặng của những người đàn bà họ hàng giúp việc ở trong nhà.

Vào khoảng mười giờ, Lương nặng nhọc lê chân về đầu ngõ nhà anh. Từ cổng vào Lương chợt nghe một tiếng hát quen thuộc, tiếng hát của một người con gái, điệu hát buồn, xa vắng, thoảng nhẹ trong không khí tịch liêu:

“Lầu trai ấy, nắng đời vương tóc xanh,
Tháng ngày dần trôi nhanh
Khói rung đó đây, rồi say
U trầm trong bóng mây…
Nắng, nắng vàng, trùm không gian
Nhắc ta ngày xưa ấy…”

Tiếng hát êm đềm, cao vút nhưng rời rạc từng câu,cho Lương thấy người con gái đang vừa hát vừa nghĩ một điều gì đó. Thốt nhiên, Lương thấy lòng rộn lên một niềm yên ủi dịu dàng, dường như thực tại đã lùi xa. Lương nhắm mắt lại, tiếng hát mang anh về một thời xuân xanh vui sướng, một thời mà anh đã từng có tất cả, trời xanh, quê hương, bóng tre ngà, tiếng chim hót mùa xuân, những ước vọng đắm say, thảy thảy đều còn nguyên vẹn chưa hề có gì mất mát. Một thời nên thơ mà tiếng hát quen thuộc đã khơi dậy tất cả, từ mấy năm nay anh không nghe lại tiếng hát đó. Anh vụt la lên:

– Huyên, em đấy à?

Tiếng hát ngưng bặt, từ phía tiền đình ăn thông đến thư phòng của Lương, một thiếu nữ trạc mười sáu tuổi mặc chiếc áo dài màu nâu chạy ra thật vội vàng, nàng chạy về phía Lương, tóc nàng thật dài bay tạt về phía sau để lộ một khuôn mặt trắng xanh, đôi mắt đen láy trong sáng lạ thường, cái nhìn thẳng như đi sâu vào hồn người, sống mũi cao thanh tú nhưng có một tí gồ lên bướng bỉnh, đôi môi nhợt nhạt của chứng sốt rét nhưng nét cười thật tươi, chiếu sáng rực rỡ cả khuôn mặt gầy yếu của nàng. Nàng đưa hai tay về phía Lương:

– Anh, em chờ anh mãi, em đến chậm quá không gặp được chị và các cháu, em chạy ra bến nhưng không thấy ai cả.

Lương nhìn em, người em gái có họ với anh, nói trong mơ: “Thuyền đi từ sáng sớm kia em ạ, chị mang hai cháu về Huế chữa bệnh ba tháng nữa mới về trở lại.”

Anh nắm hai bàn tay nhỏ nhắn ấm áp của thiếu nữ:

– May quá lại gặp em về như thế này là anh mừng lắm. Em về từ bao giờ?

Huyên vui vẻ nắm tay anh đi vào nhà, giọng nói của nàng reo vui:

– Em về đến nhà tối hôm qua, em muốn sang đây ngay nhưng bận bịu với bên nhà mãi, sáng nay em mới qua thì thím Hai bảo anh đưa chị và hai cháu ra bến đò đi Huế, em chạy thẳng ra bến không thấy ai, em về nhà chờ mãi cứ tưởng anh không về trưa nay.” Vào đến thư phòng Huyên buông tay anh chạy lại bàn cầm lên một chiếc mũ lợp bằng lá tro, nàng mang đến đưa cho anh.

– Em mang về biếu anh chiếc mũ; bây giờ nó là mốt mới nhất của Liên khu Tư đấy anh ạ, em đã phải đội nó trên đầu, bên trong cái nón lá của em, suốt cả tháng trời đi trên núi từ ngoài Hà Tĩnh vào đây đó anh. Cả tháng trời mưa rừng ròng rã, may sao về đến đây nó hãy còn nguyên vẹn em mừng quá anh ạ.

Lương đón lấy cái mũ đội lên đầu, anh đến soi vào gương treo trên tường ngắm nghía, cảm động:

– Ừ, trông cũng hay thật đấy em ạ, mà cái công em mang nó đi cả tháng trời đường núi thật là khổ.

Lương giở cái mũ xuống, cầm trong tay nâng niu đoạn thận trọng để nó lên đầu tủ sách, anh kéo ghế ngồi đối diện với Huyên lúc ấy đang ngồi trên một chiếc ghế gần cửa sổ đưa mắt vui vẻ nhìn theo Lương. Lương nhìn em xót xa:

– Em gầy và xanh quá, em có bị đau không?

– Không anh ạ, chỉ tại cuộc hành trình vất vả quá, em đã đi dưới mưa tầm tã suốt tháng vì gặp mùa nước lũ ở trên núi, trước kia em chưa từng nghe ai nói đến bao giờ. Anh nghĩ xem cả đoàn người cùng lội qua suối, nước chỉ lên đến đầu gối thế mà trận mưa ập xuống chỉ phút trước phút sau những người đi trước đã qua được bờ bên kia, những người đi sau đành đứng lại nhìn giòng suối dâng cao lên cuồn cuộn như thác có thể trôi phăng cả một tòa nhà to lớn. Em đã gặp nhiều trường hợp thật nguy hiểm tưởng không về đến đây được. Dọc đường em có bị lên cơn sốt rét một vài lần, mà vẫn phải đi dưới mưa.

Huyên dừng lại, nàng mơ màng nhìn quanh phòng:

– Thật không ngờ bây giờ đã ngồi ở đây rồi, nàng lẩm bẩm nhắc lại, thật không thể ngờ được.

– Anh nghĩ lấy làm lạ sao em về nhà vào mùa này. Đây là mùa tựu trường mà, nếu em định về em phải về ngay từ đầu mùa hạ chứ?

Huyên quay lại: “Vâng, đáng lẽ em phải về từ đầu mùa hạ, nhưng em có định về đâu. Hồi đầu tháng năm em ra Thanh Hóa để thi vào trường Y sĩ, em đã phải đi gần nửa tháng trời cả đường thủy lẫn đường bộ mới ra đến nơi. Dọc đường em gặp nhiều chuyện gian nan vô cùng, nào máy bay bắn phá dọc quốc lộ, nào thiên hạ chém giết cướp bóc nhau, đi đến đâu em cũng nghe những vụ thanh toán nhau vì đảng phái, vì nghi kỵ, người ta nhìn thấy khuôn mặt kẻ thù ở khắp mọi nơi, nhưng cuối cùng em cũng đến nơi, em thi đậu cao và được nhận vào trường Y sĩ. Thế nhưng em lại phải rời bỏ nơi đó và cũng từ bỏ luôn ý định sẽ trở thành thầy thuốc.

– Vì sao vậy em?

– Vì em không phải là đảng viên, do đó có một vài vấn đề được đặt ra, em có thể vượt qua được nhưng em bỗng thấy chán nản vì thấy trước những ngày kế tiếp phải đương đầu với những điều vụn vặt gây cho mình những khó chịu liên miên như ở trường cũ em đã gặp, nếu mình cứ mãi mãi đứng ngoài.

– Anh nghĩ em còn trẻ quá, nhưng vấn đề đảng phái bây giờ cũng cần thiết cho sự cầu tiến lắm đấy, dù sao em cũng còn nhiều thì giờ lắm mà.

– Vâng, em biết thế, dù sao em cũng mừng rằng nhờ tuổi em còn ít nên vấn đề đó chưa trở nên quan trọng đối với em. Nhưng em biết trước rằng em không thích hợp với những vấn đề đảng phái, thế thôi.

Lương chăm chú nhìn em:

– Em thử nói anh nghe vì sao mà em nghĩ như vậy?

– Ở trường em có nhiều người bạn ở trong Đảng, có nhiều người rất tốt và rất lý tưởng. Nhưng em thấy họ dần dần trở nên giống nhau một cách phi lý. Họ rập nhau từ dáng điệu cho đến cách phát biểu tư tưởng, cứ như khuôn đúc. Những lập luận của họ dần dần trở nên khô khan, giáo điều và từ đó không bao giờ thay đổi. Em không muốn là một cái khuôn bởi vì Trời đã sinh ra mình để làm người. Một cái khuôn không thể là một con người, vậy không có lý gì một con người lại đi biến mình thành một cái khuôn. Những cái khuôn luôn luôn mang lại một hình thức toàn hảo nhưng nhàm chán và buồn tẻ.

– Dạo này em ăn nói có vẻ người lớn quá nhỉ, ở tuổi em bây giờ hồi trước anh còn chơi thả diều.

– Em vẫn còn chơi thả diều được mà anh, nhưng anh nghĩ xem, ở trường trung học chúng em phải học tập và nghiên cứu chủ nghĩa Mác-Lê hằng ngày, lại tối nào cũng phải sinh hoạt tập thể, học hành kiểm thảo liên miên, mỗi cuối tuần lại thay phiên nhau thuyết trình những đề tài biện chứng pháp, anh có thấy em ăn nói già dặn cũng không có gì lạ.

Huyên dừng lại, nhìn anh tỏ vẻ áy náy không yên:

– Thế còn anh, anh có gì đổi khác không anh? Anh vẫn còn là anh Lương của em ba năm trước đây chứ?

Lương phì cười:

– Thế cô trông anh ra cái gì nào? Để anh nói cho em yên trí, anh vẫn là anh, có nghĩa là anh có muốn khác đi cũng không được, không ai cho anh có quyền làm khác đi đâu.

Huyên cười thoải mái:

– Như thế mà hay đó anh ạ, nàng nói tiếp, chuyện em trở về đây không hẳn là vì như thế, giữa lúc em đang phân vân chưa biết quyết định bề nào vì em cũng tiếc một cơ hội học một nghề chuyên môn mà em yêu thích thì có tin trường Y sĩ nơi em định theo học sắp dời qua Vân Nam, một tỉnh ở địa đầu Trung Hoa, để tránh máy bay địch, để bảo toàn nhân mạng của trường. Nghe nói phải đi đến một vùng xứ sở khác, như vậy có nghĩa là phải đi qua cả mấy khu vùng Bắc Việt, để băng qua biên giới và sẽ phải sống nhiều năm ở một nơi xa hẳn quê hương, khi ấy tự nhiên em thấy nhớ làng vô hạn, từ ba năm ra học ở miền ngoài ấy chưa bao giờ em cảm thấy nhớ quê đến như thế. Có một mãnh lực thâm trầm thúc đẩy em phải trở về đây tức khắc, mặc dầu em vẫn biết rằng gia đình em không còn ở lại đây nữa. Thế là em bỏ hết, lúc bấy giờ vào giữa tháng sáu. Trên đường về cực khổ gian nan cũng nhiều, nhưng bây giờ em đã ngồi đây rồi, nhất là lúc này, gặp lại anh, lại ngồi trong phòng sách của anh em mình như những ngày xưa, em thấy như không có gì cực khổ đã đi qua trong đời mình cả.

Nàng nhìn quanh, vẻ xúc động:

– Như những ngày thanh bình mà bác và ba em còn sống, những ngày chủ nhật anh em mình ở Huế kéo nhau về đây và mọi người đang sửa soạn cho một ngày kỵ giỗ. Thật là tuyệt vời.

Huyên đứng dậy, vươn đôi vai bé nhỏ, phác một cử chỉ sung sướng, nàng vịn tay vào chấn song cửa sổ, nhìn ra ngoài, nàng nhắc lại: – Thật là tuyệt vời.

Lương ngồi yên, nhìn theo từng cử động của em, giọng anh trìu mến:

– Anh cũng có cảm tưởng y hệt như em vậy khi anh về từ ngoài ngõ, nghe tiếng em hát ở trong nhà. Thật vậy, lâu lắm anh hầu như quên mất trước kia chúng ta đã có những thời kỳ sung sướng như thế nào, khi nghe tiếng hát của em anh nhớ lại tất cả. Anh còn nhớ cái hôm em chạy qua rối rít gọi anh “Anh Lương, hãy qua xem em có con chim nghệ,” tiếng nghệ em kéo dài ra nhão nhoẹt, lúc ấy anh đứng sau vườn, nghe tiếng em anh buồn cười quá nhưng anh cứ đứng im không lên tiếng xem em làm gì nữa, chợt anh thấy em nín bặt, rón rén đi đến khóm hồng trước sân vuốt ve nâng niu một nụ hoa hồng mới nở thật đẹp, vừa hát nho nhỏ một mình. Khi ấy anh biết là em đã hoàn toàn quên mất cái chuyện đi tìm anh để khoe với anh con chim nghệ của em.

Huyên cười vang, tiếng cười của nàng thật vui:

– Ồ, giống như chuyện ông cọp đêm ba mươi ấy anh nhỉ?

– Ông cọp đêm ba mươi như thế nào?

– Anh không nhớ à, hồi nhỏ nhà hay kể chuyện cọp đi trên núi chứ ở dưới ruộng mình nói động đến nó là nó nghe hết, nó nghe nó bèn đi kiếm mình để ăn thịt, nhưng phải đến đêm ba mươi Tết nó mới có tài nghe được như vậy. Được cái đêm ba mươi trời tối quá cọp đi không thấy đường húc đầu vào cây, thế là cọp ta quên hết, lại phải trở về rừng lại vậy.

Lương cười: – Thì ra em cũng là cọp đấy thôi, vừa ở trên rừng về chứ còn gì nữa. Anh thấy bây giờ lớn lên em vẫn không thay đổi gì cả. Vẫn dễ vui, dễ buồn, thích cái gì là làm cho bằng được, và có thể buông rơi tất cả bởi một ý nghĩ nhỏ nhoi nào đó. Cái hồi em xin ra học ngoài Hà Tĩnh anh lo ngại lắm, phải đi cả tháng trời trên núi mà từ bé em quen sống trong sự sung sướng làm sao mà chịu đựng được khổ cực dọc đường, và sự thiếu thốn ở miền kháng chiến, thế mà em vẫn nhất quyết đi, và em đã đi được thật. Bây giờ lại đùng đùng bỏ về, cũng làm một chuyến gian nan vô cùng, chỉ vì tự nhiên nhớ làng ghê gớm. Anh chịu em rồi đó.

Huyên quay lại nhìn anh:

– Ở trường em học có nhiều bạn bè trạc tuổi em, gia đình giàu có sung sướng hơn em nhiều, vậy mà họ cũng rời bỏ gia đình và thành phố đi ra ngoài đó. Có mấy anh em một người bạn gái của em, ông thân sinh ra nó hiện làm Thủ Hiến Trung Việt ở Huế, lừng lẫy sang trọng mà bạn em nó phải chịu ăn đói để đi học ngoài trường em đó anh ạ. Tất cả bạn học của em đều phải đi như em vậy. Chúng em phải qua những chiến khu suốt dãy Trường sơn, qua Liên U Ba Rền, qua những hang động cheo leo, những quốc lộ nguy hiểm, đi sát bên đồn bót của Tây, cực khổ lắm nhưng thú vị cũng nhiều anh ạ, y như một cuộc phiêu lưu mạo hiểm mình xem trong các phim hồi nhỏ vậy đó.

– Có gì mà không đẹp đẽ thú vị đối với tưởng tượng của em đâu.

Huyên vẫn say sưa kể:

– Em đã đi qua động Phong Nha thật đẹp, thật huyền ảo, vào đó tưởng tượng như mình lạc vào một thế giới huyền hoặc nào đẹp quá để có thể là sự thật. Đến Quảng Bình, em đi qua một thị trấn rất thơ mộng, cảnh trí như trong các chuyện thời xưa, đó là Minh Cầm, cái tên tuyệt đẹp, phải không anh? Minh Cầm là thị trấn ở địa đầu vùng an toàn của Liên khu Tư, thị trấn nằm bên một giòng sông, rộng mênh mông, trên sông nổi lên những ngọn lèn, lèn là tiếng của người vùng đó để gọi những ngọn núi đá dựng lên cao vút như bức trường thành sừng sững giữa sông, cảnh trí thật hùng vĩ. Hai bên đường trước mặt dãy phố dọc bờ sông rặt một thứ cây ngô đồng, thân cây to lớn và bươm bướm bay rợp trời, khiến em bất giác nhớ lại những câu đồng dao của thời vua Ngô Phù Sai và Tây Thi thuở trước, giòng sông Minh Cầm nó còn đẹp hơn Ngũ hồ nhiều, em chắc thế.

Lương mỉm cười: “Em anh trở thành thi sĩ từ bao giờ thế?”

Huyên cũng cười theo anh:

– Làm thi sĩ làm quái gì anh, thi sĩ chán lắm anh ạ, cứ phải lải nhải hoài những điều không bao giờ làm cho họ thỏa mãn, em không muốn trở thành thi sĩ đâu. Để em kể tiếp anh nghe, đến Minh Cầm chúng em được đi goòng một đoạn đường đến một cái bến gọi là Đò Vàng. Goòng là một loại toa xe lửa trước kia còn sót lại, chạy bằng than có khi còn bằng sức đẩy của người để lấy đà qua những đoạn đổ dốc. Chúng em độ mươi đứa đi goòng nhằm đêm sáng trăng, khi chiếc goòng đổ xuống một vùng bình nguyên trắng xóa lau lách trong đêm, em nao nao chỉ muốn khóc, em nhớ những chuyến đi xe lửa từ trên đèo Hải Vân đổ xuống

Lăng Cô hồi trước. Có những hạnh phúc mà khi đã qua mình mới biết là có nó, lạ thật anh nhỉ?

– Đó là điều mà con người thường hay nhận ra rất muộn màng, nhưng có vẫn còn hơn không em ạ. Em kể làm anh nhớ chuyến đò dọc trong những mùa trăng những năm về trước.

Anh nhớ mỗi buổi chiều thứ bảy là mình ra bến Gia Hội, đò làng mình vẫn thường cập bến ở đó. Xuống đò nằm suốt đêm, sáng ra là đến bến làng mình, chơi cả ngày chủ nhật ở ngoài đồng, chiều lại nằm đò suốt đêm để sáng thứ hai có mặt ở Huế mà đi học. Nhớ lại mình đã trôi bồng bềnh suốt thời niên thiếu đi về trên sông qua phá Tam Giang từ Huế về làng, anh nhớ những giấc ngủ chập chờn trong tiếng hò mái nhì thâu đêm trên mặt nước lòa ánh trăng. Em có nhớ những câu hò mái nhì không em? Nó đã ru mình ngủ một thời tuyệt đẹp. Bây giờ những hình ảnh đó chỉ như truyện cổ tích, mới mấy năm mà tưởng xa lắm rồi em nhỉ.

Cả hai anh em cùng bùi ngùi yên lặng, một nỗi gì xa xôi, không rõ rệt như một thoáng bâng khuâng, như một niềm xa xót. Huyên nhìn vết trũng sâu trên đôi mắt người anh chợt thấy lòng mình chùng xuống.

Có tiếng người cười nói xôn xao ngoài sân, Lương đứng dậy: “Ai đến vào lúc này kìa, để anh ra xem thử ai đó.”

—->Chương 13

Advertisements
This entry was posted in Nguyễn Thị Thanh Sâm, Truyện dài - Tiểu thuyết and tagged , . Bookmark the permalink.