CÕI ĐÁ VÀNG (Nguyễn Thị Thanh Sâm): chương 1-20

CHƯƠNG VI

Sắp sang tháng năm nên trời khá oi bức, Trần tắt đèn để ngỏ cửa sổ, đoạn trở lại chiếc trường kỷ kê gần cái sập của Huỳnh nằm, chàng ngả người gối đầu lên chiếc gối vuông bằng mây đã cũ, lên nước vàng óng, thân thể chàng được nghỉ ngơi sau một chuyến đường dài giãn ra trong một sự mệt mỏi êm dịu. Chàng nói với Huỳnh, giọng mơ hồ:

– Lúc nãy ăn cơm cô tao bảo mẹ tao đòi cưới vợ cho tao, thật buồn cười mà cũng tội cho cụ quá, các cụ không hề ý thức được hoàn cảnh không phải lúc nào cũng giống lúc nào. Chắc mẹ tao coi như là tao đang đi chơi quanh quẩn đâu đó, gọi về lấy vợ lúc nào thì gọi đó chắc.

– Cho là như vậy cũng được đi, như thế càng đỡ khổ cho cụ, nhưng cưới ai mới được chứ, ai mà dám liều mạng chịu lấy những thằng lêu bêu như lũ mình, vả lại biết mặt biết mũi đâu mà tính chuyện như thiệt vậy?

– Ấy thế mà cụ ngắm rồi đấy, cô bé ấy chẳng xa lạ gì, đó là Thương, gọi anh rể tao bằng cậu ruột, cha của Thương mất sớm, mẹ bỏ đi lấy chồng nên gởi Thương cho anh chị tao nuôi từ nhỏ. Anh rể tao làm chánh án ở Huế, anh chị vẫn ở với mẹ tao, cho nên Thương sống trong gia đình tao từ bảy tám tuổi đến bây giờ, anh chị tao đổi đi vẫn gởi Thương và đứa cháu gái lớn ở lại với mẹ tao cho cụ khỏi đơn chiếc, và chúng nó cũng tiếp tục sự học không phải đổi trường, cả hai, Thương và Thể My cháu tao đều học trường Đồng Khánh.

Huỳnh chép miệng: “À, thế thì cũng không có gì rắc rối, cụ tính thế thì đâu vào đấy đấy chứ, thế giữa mày với Thương ra sao?”

– Ra sao thế quái nào được, nó lớn hơn Thể My con anh chị tao độ hai ba tuổi gì đó, hồi ở nhà nó cũng gọi tao bằng cậu, ngày tao đi nó mới mười ba, mười bốn tuổi gì đó, hồi đó tao còn bận bịu chạy theo nàng của tao mà lỵ.

– Thế nàng của mày bây giờ ở đâu mày biết không? Có liên lạc được không?

– Làm sao mà biết được nàng ở đâu mà liên lạc với chẳng liên lạc, cả tên em là gì tao cũng không biết nữa là.

– Chuyện của mày nghe lẩm cẩm bỏ mẹ.

– Thật đấy mày ạ, tao gặp em trên một chuyến đò ngang qua Phu Văn Lâu, tao thấy mắt em buồn quá, tóc em dài quá, áo em trắng quá, thế là tao đâm ra cảm, thế là tao âm thầm đưa đón em thật siêng năng cần mẫn suốt mấy tháng trời, cho đến khi em mất hút, tao ngơ ngẩn một hồi, rồi rộn ràng theo chuyện thời cuộc, chuyện chiến tranh tao quên khuấy đi mất. Thế nhưng từ khi ra ngoài này thỉnh thoảng lại thấy nhớ em thật nhiều, mày nghĩ có lạ không?

Tiếng Huỳnh cười khẽ trong bóng tối:

– Mày thì có cái gì mà không lạ. Thôi hãy nói tao nghe ngày mai mày về Mặt trận bộ có việc gì mà trông bộ dạng mày khiếp thế?

Trần trở nghiêng mình về phía Huỳnh, tiếng chiếc gối mây kêu cót két:

– À còn chuyện đó, trên ấy họ muốn gọi mình về nói chuyện cho vui đó thôi.

Giọng Trần trở nên chua chát:

– Đảng nhận thấy đầu óc tao gần đây đâm ra lệch lạc nên gọi về cạo gọt cho nó bớt u mê đi, mấy thằng ở tỉnh nó bảo tao nghệ sĩ lông bông lâu quá rồi cần phải cho tao vào khuôn vào phép thì vừa.

– Láo thế, chuyện xảy ra thế nào?

– Lần trước tao đi tìm mày để nói chuyện đó với mày nhưng mày bị thương, không thể nói chuyện với mày lúc đó được. Tao trở lại trên đó, khi ngang qua cánh rừng chỗ nàng bị hành quyết, tao không cưỡng lại được ý muốn tạt vào thăm mộ nàng, tao thấy…

Huỳnh điềm tĩnh ngắt lời Trần:

– Hãy kể lại từ đầu.

– Ừ nhỉ, Trần bật cười, chuyện như thế này…

Bằng một giọng đều đều, Trần kể lại chuyện người con gái bị giết hôm nào trong khu rừng già. Kể xong, chàng nằm lặng yên một lúc lâu, Huỳnh cũng nín lặng như anh chờ đợi Trần nói thêm điều gì. Sau cùng Huỳnh cất tiếng hỏi:

– Chỉ thế thôi ư?

Trần vùng dậy:

– Này, tao nói thật, không phải là từ trước tao không hề biết đến những chuyện tương tự như vậy, có những sự thật tồi tệ hơn nữa, người ta có thể giết lầm, giết oan, thủ tiêu hàng loạt người vô tội, tao vẫn biết là không thể tránh được, chiến tranh mà, nhưng chuyện này đặt tao trước một vấn đề khác.

– Và vấn đề khác đó đã làm cho mày la hoảng lên, phải không?

– La hoảng à, cũng gần như thế, để tao nói hết, buổi chiều hôm ấy đi công tác về ngang qua đó, tao cảm thấy có một sức thu hút khiến tao phải ghé lại. Họ chôn nàng ngay dưới gốc cây chỗ nàng bị hành quyết, tao đến, buổi chiều còn nắng, cái mộ được bóng cây che rợp, đất ẩm ướt xông lên mùi nồng ngai ngái, một chiếc nón trắng lăn lóc ở bụi cây gần đó, tao nhặt lên xem, đó là một cái nón bài thơ cột dải lụa màu hồng. Tao đặt cái nón ngay ngắn trên nấm mộ rồi quay đi.

Tao không dám nhìn lại, tao có cảm tưởng như có một đôi mắt sợ hãi tuyệt vọng đang ngó theo tao…

Huỳnh cười chế diễu Trần với một giọng thân ái:

– Mày kể cứ như đi thăm mộ người yêu ấy thôi.

– Đêm hôm đó tao thức trắng đêm, tao viết một bài tường thuật về cuộc hành quyết với những chi tiết của nó, tao tả rất rõ ràng về những mũi tên tẩm độc, tao gài nó vào câu chuyện bên lề chiến dịch. Mày cứ tin đi, tao quyết làm cho tất cả đều phải nổi da gà.

Tiếng Huỳnh thở hắt ra:

– Và việc phải đến đã đến, phải không mày?

– Ừ, đúng thế, bài tường thuật đã gây xôn xao kinh khủng, một sự xáo trộn tâm lý chưa từng thấy, nhất là bọn trẻ, chúng nó đi tìm, viết thư cho tao, một thằng Vệ Quốc quân cho tao biết rằng nó đã nghẹt thở, muốn ngất đi khi đọc bài tường thuật, tất cả đều chú ý tới mũi tên tẩm thuốc độc, có đứa lại viết cho tao một cái thư dài phân tích tỉ mỉ về chất độc trên những mũi tên, thằng đó nó lại còn nói thêm rằng nó hiểu biết khá nhiều về những loại thuốc độc của người miền núi dùng để tẩm vào nhưng mũi tên để giết thú rừng. Đích thị là điều tao muốn nói đó.

– Tao biết, và tao cũng nghĩ rằng sau đó người ta cũng có nhiều chuyện muốn nói với mày?

– Dĩ nhiên, tao đã biết trước, đâu phải tao không lường được những việc tao làm, tao chỉ chờ có thế, tao cần có cơ hội để đặt lại vấn đề với Đảng; chúng ta không chiến đấu hăng say trong khi những vấn đề nhân bản không được tôn trọng. Tổ quốc cũng chỉ hình thành bởi con người mà thôi. Phần tao, ngay sau khi chứng kiến chuyện đó, tao biết rõ một điều là tao có thể phủ nhận tất cả để chỉ giữ lại có con người mà thôi.

– Thế Đảng có đồng ý với mày không? – giọng Huỳnh êm ái kéo dài.

Trần nghiến răng, chàng đứng dậy đi lại dằn dọc trong căn phòng:

– Tao biết mày đã nghĩ gì, đúng như mày nghĩ đó, Đảng bộ họp, mấy thằng ủy viên bên tỉnh chúng nó tấn công tao, chúng nó nêu vấn đề lập trường, chúng nó bảo tao càng ngày càng đi xa lập trường của Đảng, tao nói một cách rõ ràng rằng tôi là một đảng viên và tôi luôn luôn làm mọi cách để phụng sự Đảng, Đảng vĩ đại và sáng suốt đã trưởng thành trong đấu tranh gian khổ của toàn dân, cho nên mọi hành động bưng bít không dám sửa chữa những sai lầm đều không xứng đáng với sứ mạng cao cả của Đảng. Tôi là người cầm viết, tôi biết rõ trọng trách của tôi, trọng trách của tôi là nói lên sự thật, là làm sáng tỏ những gì mà những người khác không thể nói hoặc không dám nói.

Huỳnh nói giọng phiền muộn:

– Mày đã nói như thế à, như thế là sự việc trở nên trầm trọng rồi đấy.

Trần phẫn nộ: “Còn hơn là trầm trọng nữa, thằng Việt Dũng tỉnh ủy viên mày biết mà, cái thằng mặt mũi lạnh tanh bao giờ cũng có vẻ quan trọng lắm đó, cái thằng có qua họp với trung đoàn luôn hồi phối hợp trong chiến dịch đó mày nhớ không?”

– Nhớ. Cái thằng mà tụi nó kể chuyện hắn đã bỏ lắc con vợ của hắn vì mụ ta cứ lải nhải kêu tên cúng cơm của hắn là anh Rớt hoài thay vì gọi tên Việt Dũng đó chứ gì.

Trần cười: “Ừ đấy đấy, mày cũng có nghe chuyện đó à?”

– Gì mà chả nghe, mỗi lần họp giờ nghỉ trưa là tụi nó làm như giặc, có chuyện gì mà tụi nó không khui ra đâu, tao còn biết mẹ nó đẻ rớt nó ngoài chuồng bò không kịp chạy vào nhà nên đặt luôn cho nó là thằng Rớt, nghe nói từ khi trở thành đồng chí Việt Dũng nó ghét cay ghét đắng những ai gọi nó là thằng Rớt.

– Đấy chính nó, nhưng đừng coi thường nó là thằng Rớt đấy nhé, thằng đó nó có thể rất hữu ích hoặc rất nguy hiểm cho cách mạng. Bắt đầu nó ca tụng tao, nó bảo rằng từ tước đến nay đồng chí Trần đã làm cho chúng ta hãnh diện vì tài năng và tinh thần phục vụ của đồng chí, có thể nói rằng những chiến sĩ của ta đã vô cùng phấn khởi, vô cùng hăng say phần lớn là do những diễn tiến của thời cuộc với những tin tức của các chiến dịch thật chính xác và kịp thời phản ảnh trên tờ báo Quân Đội do đồng chí Trần điều khiển, tờ báo đã chứng tỏ một cách vẻ vang nỗ lực của quân dân ta. Ai cũng công nhận đồng chí Trần được coi như nổi bật về cả hai phương diện, người chiến sĩ và người nghệ sĩ, với cây bút mà đồng chí ấy sử dụng mỗi chữ như mỗi viên đạn bắn trúng đích vào đầu quân địch, đồng chí đã gây nên một tiếng tăm và ảnh hưởng tốt đẹp trong hàng ngũ bộ đội của ta. Do đó chúng ta không thể phủ nhận thiện chí của đồng chí Trần, ngay trong việc này cũng vậy, nếu việc làm này của đồng chí vô tình đã gây hoang mang cho tinh thần chiến sĩ, gây tổn thương cho uy tín của cấp lãnh đạo của ta, thì tôi nghĩ rằng đồng chí ấy rất đủ can đảm để sửa đổi lại mọi sự việc này. Ai cũng có thể rơi vào những lỗi lầm đáng tiếc có thể đưa đến hành động phản cách mạng mà không tự biết. Tôi xin đề nghị Đảng nhân dịp này dành cho đồng chí Trần một thời gian để phản tỉnh lại thái độ và tư tưởng. Tôi tin rằng đồng chí sẽ chiến thắng bản thân một cách anh dũng như đồng chí đã từng chứng tỏ với Đảng và các chiến sĩ của ta vậy.

Trần ngừng một lát rồi nói tiếp:

– Mày thấy không, rất khéo léo và thần tình, nó đã dùng những lời lẽ rất kêu để quật ngược lại tao, và lật ngược vấn đề.

Huỳnh lẩm bẩm như nói một mình:

– Phải nói rằng mẹ nó đẻ ra thằng Rớt nhưng chỉ có Đảng mới tạo ra đồng chí Việt Dũng với giọng lưỡi đó, cứ kể thì cũng ghê gớm thật, điều tai hại là mọi người không ý thức được sự nguy hiểm đó. Rồi sao nữa mày nói tiếp đi.

– Tao vẫn tiếp tục trình bày quan điểm của tao. – Trần cao giọng, rõ ràng khúc chiết như chàng đang có sẵn trước mặt một đám cử tọa đang chăm chú nghe chàng. – Tao nói rằng chính những mũi tên tẩm thuốc độc đã phản cách mạng, nếu tôi không nêu lên để chận đứng những gì tương tự tức là tôi đã thỏa hiệp với những mũi tên tẩm thuốc độc để làm thui chột cách mạng; chất độc sẽ thấm và loang dần, sẽ làm hoen ố mọi ý nghĩa thiêng liêng của cuộc chiến đấu của quân dân ta. Những mũi tên tẩm độc sẽ đi xuyên qua chính nghĩa của Đảng ta, một chính nghĩa bảo vệ cho những con người cùng khốn nhất. Chúng ta có Đảng như có mẹ hiền, vì Đảng mà chúng ta biết yêu thương nhau mà tôn trọng con người. Vì Đảng chúng ta sống chết cho quê hương và quảng đại quần chúng trông cậy vào ta.

Tôi hiểu rằng trong hoàn cảnh chiến tranh ta có thể thông qua một số vấn đề không phải là không quan hệ vì nó chà đạp lên số phận của con người, những con người trên xứ sở này vốn đã khốn khổ từ lâu. Điều cụ thể là ta không thể xác nhận tội trạng của cô gái đã bị công an ta hành quyết trong khi cô ta chỉ có một tội là đã lấy Tây và đã về quê giỗ mẹ để phải sa vào bàn tay bắt bớ của ta trong tình trạng chiến tranh này. Ta không có bằng chứng nào để quyết đoán rằng cô ta làm chỉ điểm cho Pháp hay không, nhưng ta vẫn phải sát hại cô ta để đề phòng căn cứ của ta khỏi bị lộ. Đó là việc làm cho tất cả chúng ta đều phải đau lòng, nhưng để bảo toàn cách mạng, qui luật của chiến tranh khiến cho ta đành phải giết lầm hơn là tha lầm, chúng ta đành phải hy sinh một mạng người có thể là vô tội, tôi biết điều đó và điều tôi muốn nói không phải là chuyện cô ta bị giết hay không. Điều tôi muốn nói là chúng ta không thể dung túng hành động của người sử dụng mũi tên tẩm độc, hành động đó chối bỏ con người kể cả nạn nhân và kẻ làm việc đó. Người ta không thể dùng con người để thí nghiệm phản ứng của những mũi tên tẩm độc mà người thiểu số chỉ dùng để bắn thú dữ trong trường hợp tự vệ. Giết một con người không thể xem như giết một con thú hoang, chúng ta đã tự hào là những kẻ tiền phong, có phải thế không, vậy các đồng chí nghĩ sao về hành động phi nhân này?

Trong bản tường thuật, tôi chỉ làm đúng nhiệm vụ của một người ghi lại mẩu tin với những chi tiết xác thực mà thôi, hôm nay trong nội bộ của chúng ta, tôi mới phân tách cặn kẽ ý nghĩ của tôi đối với việc này. Với lý tưởng cao cả mà chúng ta đang theo đuổi, với lòng kỳ vọng của mọi tầng lớp quân dân đang hướng về chúng ta, tôi xin Đảng ra lệnh nghiêm ngặt chặn đứng những hành động tương tự, đồng thời áp dụng biện pháp kỷ luật tối đa đối với kẻ đã sử dụng mạng người như một con vật để thí nghiệm trò chơi của mình. Điều này khiến ta liên tưởng đến các trò chơi của bọn vua chúa trong các thời đại đế quốc xa xưa, những trò giác đấu, hoặc xua người đến trước hàm sư tử, hoặc róc mía trên đầu tội nhân, đó là những hiện tượng biểu lộ cho những thời đại sắp suy tàn, báo trước sự sụp đổ không phương cứu chữa. Con đường chúng ta đi hôm nay muôn người như một, thế hệ chúng ta trẻ trung thuần khiết để xây dựng xã hội chủ nghĩa ngày mai, chúng ta cần đủ sức mạnh dời non lấp biển, cần phải quét sạch rác rưới trên con đường chúng ta đi, ta không thể dung dưỡng những phần tử bệnh hoạn bám đầy tàn tích dã man độc ác của thời phong kiến đã qua, bởi vì chúng ta là những con người tiến bộ, chúng ta đang gánh chịu một trách nhiệm nặng nề đối với đời sống hiện tại và những thế hệ trong tương lai.

Điếu thuốc của Huỳnh chợt lòe lên sáng rực, trong bóng tối mờ mờ của căn phòng, anh cất tiếng điềm đạm:

– Khá đấy, ít nhất cũng phải nói ra như thế, đó mới thật là những lời đích đáng, dù là có phải nói với một bức tường.

Trần buồn rầu:

– Mày vừa nói đến một bức tường hả, đúng vậy, không có hình ảnh nào xác thực hơn, tao đã nói những lời lẽ tha thiết ấy với một bức tường bít kín, không có một cửa nẻo nào có thể mở ra. Mày biết chính thằng Trương đấy, nó bảo là mày trốn theo Tây trong khi mày bị thất lạc vì mày bị thương đó, nó vẫn còn cay cú với tao, mặc dầu khi tìm ra mày rồi tao không thèm đá động gì đến chuyện cũ nữa.

– Thằng Trương hả, quả thật tao không thích mày đụng độ với thằng đó, nó nguy hiểm và thủ đoạn lắm, nó đúng là loại người điển hình biết khai thác tận cùng lý thuyết của chủ nghĩa Mác-xít để biến chế ra những sản phẩm tội lỗi của mọi người, ở khắp mọi nơi, trong cái óc tưởng tượng phong phú của nó. Anh em trong cơ quan vừa khinh, vừa sợ nó, nó biết thừa điều đó và tao có cảm tưởng nó thích thú như vậy. Phần tao thì thây kệ, không đả động giao thiệp gì với nó ngoài công việc, phần hành của tao lại khá tế nhị, nó không xía vô được nên nó chưa có dịp kiếm chuyện với tao, nhưng tao biết nó còn chờ cơ hội. Tao thì chẳng nói làm gì, nhưng tao e rằng thằng đó nhảy vào vòng để hạ mày thì mày sẽ phải gặp nhiều thứ bực mình nữa chứ không phải chơi đâu. Nó rất được tín nhiệm, ảnh hưởng của nó đối với cấp trên rất đáng kể, mày không lạ gì chuyện đó.

– Thà mọi sự đã xảy ra y như mày vừa nói. Đảng bộ đã biểu quyết tán thành đề nghị của nó và bây giờ cái thằng tao phải lên đường đi dự lớp chỉnh huấn ở phân khu đây. Ôi tao thương hại tất cả mọi người, tất cả các đồng chí, và lo buồn cho đại cuộc. Tao thấy rõ rằng cả hội nghị không phải không ai ý thức được vấn đề, khi tao nói xong tao cảm thấy một không khí xao động, rất nhiều khuôn mặt biểu đồng tình hướng về tao, tao biết rõ những khuôn mặt ấy, những khuôn mặt đồng chí gắn bó dãi nắng dầm sương gian lao cơ cực có nhau, một vài người giơ tay định nói nhưng thằng Trương đứng phắt dậy, nó không đứng tại chỗ, nó vòng ra khỏi hàng ghế đi ngay lên bàn chủ tịch. Nó chống tay lên bàn chồm người tới trước, cái mặt chuột của nó có vẻ gì khủng khiếp thật, nó đảo mắt đe dọa nhìn quanh cử tọa một lượt rồi với một vẻ nghiêm trọng nó cất tiếng: “Tôi xin lỗi đã giành quyền nói trước bởi vì tôi nhận thấy ảnh hưởng của những lời lẽ vừa rồi của đồng chí Trần đã có thể làm xúc động tất cả chúng ta kể cả tôi trong đó. Nhưng một điều mà chúng ta không thể quên được là chúng ta là những chiến sĩ tiền phong lãnh đạo cuộc chiến tranh cách mạng này. Đảng đã giao phó cho ta trách nhiệm đó và chúng ta không hề dám xao lãng. Trọng tâm của chúng ta trong giai đoạn này là hun đúc ngọn lửa căm hờn để tiêu diệt kẻ thù chung. Kẻ thù chung không phải chỉ là quân giặc xâm lăng hay những tên bán nước hại dân mà thôi. Sự chiến đấu gay go cam khổ nhất của chúng ta là khắc phục những ủy mị ươn hèn, sản phẩm của giai cấp tiểu tư sản còn ăn sâu, bám chặt vào tim óc của chúng ta: đó mới là kẻ thù đáng sợ nhất, nó làm cho chúng ta đi lạc lối, nó đẻ ra những căn bệnh tự mãn, tự cao, ru chúng ta ngủ yên trong một số kiến thức hẹp hòi, những tư tưởng mà chúng ta yên chí là thật cao siêu thật ra chỉ một cái vỏ trống rỗng hào nhoáng không ích lợi gì cho cuộc cách mạng hùng tráng này. Chính những tư tưởng ấy đã nảy sinh ra những hành động đi ngược lại quyền lợi chung, làm chậm đà tiến hóa của cách mạng. Chính kẻ thù trong bản thân đó đã làm cho đồng chí Trần của chúng ta đặt vấn đề một cách sai lạc. Chúng ta không lạ gì điều này, vì tuy là một đảng viên ưu tú nhiệt thành, đồng chí Trần đã xuất thân từ một dòng dõi thế gia ở đất thần kinh, gia đình của đồng chí hiện còn ở đó, tôi cũng còn biết rằng đó là một gia đình rất thủ cựu, đồng chí hiện còn anh em là những thành phần trí thức được ưu đãi trong ngụy quyền. Do đó, ta không lấy làm lạ tại sao một chiến sĩ đã không quản vào sinh ra tử, đã từng phụng sự cách mạng một cách hăng say, đã gây được tiếng tăm tốt đẹp cho thành tích tranh đấu của mình, lại có thể phạm vào một sai lầm đáng tiếc là đi bênh vực và thương yêu kẻ thù, thay vì phải đào sâu, khai thác đến tận cùng ngọn lửa căm hờn cần thiết cho cách mạng. Chính ngọn lửa căm hờn đó đã chứng tỏ hành động của người sử dụng những mũi tên tẩm độc trong vụ xử tử tên Việt gian nữ gián điệp vừa rồi. Với cái nhìn lãng mạn của một văn nghệ sĩ mang nặng tính chất tiểu tư sản, đồng chí Trần đã khai triển sự việc đó với khía cạnh bất nhẫn của một trò chơi của thời vua chúa bạo tàn. Hiện tại chúng ta đang sống trong thực trạng của một cuộc chiến tranh dầu sôi lửa bỏng, nhân dân ta đang rên siết dưới gót sắt và bom đạn của thực dân ngày đêm không ngớt trút xuống làng mạc quê hương ta, mà những tên chỉ điểm là kẻ thù khiến cho ta căm hận nhất, chúng ta có thể xẻo từng miếng thịt, lóc từng miếng da của chúng nó để vá lên những nhà cửa bị đốt cháy, những thôn xóm điêu tàn, những xác thường dân chồng chất. Nói chi đến những mũi tên tẩm độc, nó chỉ biểu hiệu cho một nỗi căm hờn cao độ của một chiến sĩ yêu nước đối với kẻ thù, người chiến sĩ ấy đã từng đau đớn vô cùng với những vết thương tàn phá trên quê hương. Chúng ta không những phải nuôi dưỡng sự căm hờn đó mà còn phải học tập thêm để biết căm hờn kẻ thù hơn nữa, nếu không chúng ta sẽ dễ dàng phạm vào lỗi nương tay với kẻ thù để chúng nó có thể ngóc dậy quật ngã chúng ta, cách mạng sẽ tan rã, và chính chúng ta cũng không còn tồn tại nữa.”

Trần ngừng lại, thở một hơi dài, rồi tiếp:

– Đó, đại khái những điều nó nói là như vậy, đó không phải là một lý luận vững chãi gì, nhưng rõ ràng là tao thấy mọi người đều co rúm lại. Ai nấy đều sợ những ngôn từ nào yêu thương kẻ thù, nào nuôi dưỡng căm hờn, nào phản cách mạng, và nhất là nó lôi hoàn cảnh gia đình tao hiện ở trong thành phố địch ra làm thằng nào cũng nhụt hết, thằng nào lại không có ít nhất một vài người thân thuộc còn ở trong vùng địch. Thế là sau đó tất cả đều răm rắp tán thành đồng chí Trương. Nhìn những bộ mặt e dè thận trọng của chúng nó tao chán nản vô cùng không còn muốn nói thêm gì nữa.

Ba hôm sau có lệnh gọi tao về phân khu để dự lớp chỉnh huấn, tao phải có mặt ngay ngày mốt để kịp khai mạc lớp mới này. Tao thu xếp công việc, định về thăm mày trước khi đi, tao đi từ trưa đến tối, lạ là tao không hề thấy đói, từ mấy hôm nay người tao nó cứ ngầy ngà ngầy ngật, tao không biết mình ra làm sao nữa. Có lẽ thời gian học lớp chỉnh huấn này cũng cần thiết cho tao, tao vẫn còn hy vọng, ở phân khu có nhiều người lỗi lạc và hiểu biết. Tao nghĩ chưa đến nỗi nào, với những đồng chí cao niên, nhiều tuổi Đảng, đã sáng chói từ thời kỳ cách mạng còn trong vòng bí mật, chắc quan niệm của họ thoát hơn, gần với con người hơn vì họ đã nếm trải nhiều. Với những người này tao hy vọng sẽ có một hậu thuẫn làm rung chuyển tận gốc bức tường của những thằng Trương, thằng Việt Dũng. Hừ, chính chúng nó với giọng lưỡi của chúng nó mới thật là tai họa cho đất nước này.

Huỳnh búng điếu thuốc xuống nền nhà, ánh lửa lóe ra một vệt dài rồi nằm im lìm trên nền gạch, một chấm đỏ ngái ngủ, buồn tênh, anh nói giọng dịu dàng êm ái như một lời dỗ dành:

– Mày mệt lắm rồi đó, hãy nghỉ đi một chút.

– Ngủ gì nữa, gần sáng rồi.

Như đáp lời Trần, tiếng vỗ cánh phành phạch ở mé vườn sau tiếp theo một tiếng gáy vang chững chạc của con gà trống đầu đàn, liền đó tiếng gà xa gần đua nhau cất tiếng. Bóng tối vẫn im lìm. Một con dơi chao cánh trong vườn đêm va vào thành cửa sổ kêu xoạc rồi mất hút. Tiếng mối kẽo kẹt đâu đó trong gian nhà thờ vắng lặng.

Huỳnh châm một điếu thuốc khác, anh hỏi Trần:

– Mày không hút thuốc à?

– Từ sáng qua tao chỉ hút một điếu khi ngồi trong trạm chờ qua quốc lộ, nhưng miệng tao nó nhạt nhẽo khó chịu quá, hút thuốc nó có vị đắng ngắt nên tao không hút.

– Mày cần phải uống một viên thuốc ngừa cảm.

– Tao sẽ uống.

– Mày nhớ cô gái mù trong Symphonie Pastorale không?

– Nhớ, rồi sao?

– Tao nhớ tao xem chuyện đó hồi tao mười bốn mười lăm tuổi gì đó, tao còn nhớ tao đã run cả người khi cô gái hỏi vị mục sư: “Hãy nói về giòng sông và những cái hoa, hãy nói về ánh sáng và màu sắc…” Tao bị choáng ngợp gần như muốn lịm đi với ý nghĩ trong cái màn cố định của bóng tối âm u kéo dài từ thuở sơ sinh, óc tưởng tượng của người con gái mù đã thấy những cái đó ra thế nào mà thần thái của nàng bỗng trở nên phiêu nhiên biến động dị thường. Tao cứ thắc mắc mãi không biết màu xanh của nàng thấy ra sao, nó có giống chút nào với màu xanh mà mắt con người thường nhìn thấy hay không, và cái hoa của nàng như thế nào, tao nghĩ là nó không mang một hình dáng nào của tất cả các loại hoa trên đời này cả, tất cả những hình ảnh đó phải đạt đến mức siêu phàm diễm tuyệt mới có thể có ma lực biến đổi một đứa bé đần độn mù lòa, một đống giẻ rách trở thành một giai nhân khả ái tuyệt vời như vậy. Vì thế tao áy náy và run sợ hẳn hòi khi xem đến đoạn người ta đem nàng đi chữa mắt để lấy lại thị giác cho nàng. Tao nghĩ đến cái lúc mắt nàng đã trông thấy mọi sự, nàng sẽ ra sao khi thấy màu xanh, những cái hoa, giòng sông, những đám mây đều không giống như nàng mơ tưởng khi còn mù lòa.

Ngày ấy tao còn nhỏ, tao chưa nghĩ gì về tình yêu, nên tao cho rằng nàng bị hủy diệt chính vì cái thế giới thần tiên lộng lẫy của nàng không còn nữa, thị giác đã đặt nàng trước những sự vật nghèo nàn quá đỗi, nàng chết vì thế chứ không phải vì vị mục sư với mối tình lỉnh kỉnh của ông ta.

Cho đến bây giờ khi cuộc đời mình đã chai sạn, nhớ lại chuyện đó tao cũng vẫn thấy hồi đó mình đã hiểu cô gái mù tội nghiệp đó hơn cả người viết truyện nữa, mày có nghĩ như thế không?

Trần hiểu ý bạn, lòng chàng rung động một mối cảm kích sâu xa, chàng cười nhẹ trong bóng tối:

– Trong hai đứa mình, mày muốn nói mày hay tao, ai là người mù của André Gide?

– Tao không biết, có lẽ cả hai, như vậy tốt hơn.

—->Chương 7

Advertisements
This entry was posted in Nguyễn Thị Thanh Sâm, Truyện dài - Tiểu thuyết and tagged , . Bookmark the permalink.