BUỒN VUI ĐỜI NGHỆ SĨ (Hồi ký sân khấu của Cố soạn giả Nguyễn Phương)

NHÂN VẬT “ĐIÊN”
TRÊN SÂN KHẤU CẢI LƯƠNG

Trên sân khấu cải lương, nhân vật “ĐIÊN ” thường được các nghệ sĩ “có tay nghề”, cho là một vai tuồng hết sức khó diễn cho hay, nhưng cũng không ít nghệ sĩ cho là loại vai dễ diễn nhất vì chỉ cần đầu bù tóc rối, mặc quần áo lòe loẹt “hỏng giống ai”, hát hò nghêu ngao hoặc hú la thất thường. Đào điên thì mặt dồi phấn thật trắng, má hường vẽ hai khoanh tròn trên gò má, đầu giắt bông hoa thật lớn, màu đỏ sậm hoặc trắng toát, y phục cũng in bông hoa lớn hoặc có hình vẽ chim cò, tay cầm chổi hay ôm con búp bê, chân đi lạng quạng, miệng hát ru em hay cười the thé…

Phần lớn các nghệ sĩ này diễn theo các vai “điên” đã được thể hiện trên sân khấu hát bội thuở xa xưa (các thập niên 1920 – 1930), hoặc họ thấy vài người điên vì tình trên đường phố, rồi bắt chước cách ăn mặC, đi đứng, miệng hát lảm nhảm hay hú la để thể hiện vai tuồng điên của mình trên sân khấu.

Ở Sài Gòn, sau năm 1975, có một cô gái điên rất được nhiều nghệ sĩ cải lương quen biết và đặt cho cô gái điên nầy biệt danh là cô Năm Tu Hít.

Cô Năm Tu Hít vì lúc nào cô cũng đeo một cái tu hít trước ngực như trọng tài các trận túc cầu hay cảnh sát công lộ. Khi cô tỉnh, cô đọc sách, đọc báo và nói chuyện bằng tiếng Anh, tiếng Pháp rất giỏi vì cô nguyên là một nữ tiếp viên hàng không Việt Nam, có chồng là Thiếu Tá không quân, bị bắt đi học tập cải tạo và chết ở trại tù Hoàng Liên Sơn. Đêm đêm cô thường đi xem hát cải lương ở rạp hát Hưng Đạo. Lúc nào cô cũng mặc bộ y phục bằng hàng, lụa, có in hình những đóa hoa hồng nhung hoặc hoa hướng dương thật lớn, màu rực rỡ và luôn luôn có mang theo tu hít. Khi trên sân khấu, đào, kép đóng những pha mùi mẫn, ca vọng cổ, xáp lại ôm nhau thì cô Năm thổi tu hít thật lớn và hét lên: “Không được ôm! Đứng xa ra!”.

Khán giả rất bực mình và các anh nhơn viên soát vé phải nhiều lần khuyên can, thậm chí có khi phải tạm thời giữ cái tu hít của cô ta và chỉ trả tu hít lại khi vãn hát.

Cô ta nói:

– Tại sao người ta bắt chồng cô ở tù, không cho gần gũi, ôm ấp cô ta? Bất cứ ai, ôm nhau trước mặt cô là cô thổi tu hít, biên phạt như cảnh sát công lộ phạt xe chạy ẩu trên đường phố.

Khi mọi người hiểu được hoàn cảnh của cô, đều thông cảm cô. Về sau, cô xem hát và vẫn thổi “phạt” những pha đào kép ôm nhau. Khán giả cười, có khi vỗ tay tán thưởng hành động điên nầy của cô Năm Tu Hít.

Tôi nhắc lại chuyện cô Năm Tu Hít để nói về một nữ nghệ sĩ (tôi xin không nói rõ tên vì đây là một chuyện thuộc về dĩ vãng đáng quên), đoàn cải lương Cửu Long 1 hát ở rạp Hưng Đạo, tuồng “Ai Làm Vua” của soạn giả Hoài Nhân có Vua bị tiếm ngôi, Bà Hoàng Hậu bị nhốt trong lãnh cung. Tên quyền thần vô lãnh cung định cưỡng hiếp bà nhưng khi ấy bà đã điên loạn. Khi tên quyền thần xáp tới, nắm tay bà Hoàng Hậu thì bà nầy giựt tay lại và móc cái tu hít đeo trước ngực thổi: “Dang xa ra ! Không được ôm ! “.

Không ngờ đêm đó cũng có cô Năm Tu Hít coi hát, cô khoái quá, leo lên sân khấu, móc tu hít ra, thổi phụ với Hoàng Hậu trong tuồng. Tướng cạnh của Vua lại kéo cô vô cánh gà cho bên ngoài nghệ sĩ hát tiếp. Cô ta ghì lại và thổi tu hít lia chia như nói chuyện đối đáp với anh tướng cạnh. Cô diễn viên đóng vai Hoàng Hậu cũng quên là mình đang hát, tiếp tay cô Năm nói chuyện bằng “tu hít” khiến cho khán giả được một trận cười nghiêng ngả!

Đoàn hát phải buông màn xuống, xin lỗi khán giả vì “Sự Cố” vừa rồi. Diễn viên đóng vai Hoàng Hậu “điên”, thổi tu hít là định bắt chước cô Năm Tu Hít và theo cô ta lý luận thì người điên thổi tu hít là một “hình tượng mới” có thể đưa lên sân khấu giống như kiểu những người điên gào, thét hay kêu hú như thú rừng.

Hình tượng bà Hoàng Hậu điên thổi tu hít không được Đoàn hát và khán giả chấp nhận, cô diễn viên có sáng kiến “điên” này: Cô Sáu… được phong tặng danh hiệu cô Sáu Tu Hít. Cô bỏ nghề hát, mở một quán bán bún thịt nướng trong chợ An Đông.

Trở lại chuyện nhân vật “Điên” trên sân khấu, trong nghệ thuật Hát Bội, không có vai nữ nào “điên thật ” mà chỉ có những vai nữ “giả điên” để qua mặt quân thù như các vai Phương Cơ trong vở Tam Nữ Đồ Vương, vai Xuân Hương trong vở Dương Chấn Tử, vai Kim Liên trong vở Ngũ biến báo phu cừu. Phải diễn sao cho khán giả thấy vai đào đang tỉnh phát điên. Đang buồn, đang lo bỗng phát cười lên hắc hắc, ngó dáo dác, chỉ trỏ mơ hồ rồi hát bài điên như sau: ( tuồng “Mao Y Thần Cung “)

Vui quá lắm… Vui quá lắm
Để tao chơi… để tao chơi,
Kìa ngựa xe như nước,
Nọ áo quần như nêm
Ợ Ợ…
Kìa ma trêu trước cửa
Nọ quỷ lộng sau hè
Bớ bây ôi… bớ bây ôi,
Tao sợ lắm… tao sợ lắm…
Sầu tình, lan huệ đã phai màu,
Do bởi vì ai khiến dãi dầu ?
Lan huệ buồn duyên, lan huệ héo
Sông Tương mờ chảy, biết về đâu?

(Đào điên ôm mặt khóc ngất, rồi lại cười hắc hắc)

Bài hát điên chỉ tạo cái không khí “điên” để khởi đầu cho diễn viên diễn, khi quanh mình có quân lính bên nghịch thì cô điên tròng ghẹo lính, hát mời rượu rồi lại khóc,… (tuồng Ngũ biến báo phu cừu ) Cô Năm Nhỏ, Cô Năm Đồ, cô Kim Chắc hát những vai điên nầy thật hay, khi thì thấy như điên thật, khi thì thấy lộ rõ dụng ý qua mặt quân canh. Lời tục có câu “Giả dại qua ải” có lẽ bắt nguồn từ các cách hát giả điên qua ải của đào Kim Liên trong tuồng “Ngũ biến báo phu cừu” này chăng ? Sau này các cô Thanh Thế, Xuân Yến, Kim Thanh, Ngọc Đáng, đều nổi danh qua các vai đào điên kể trên.

Tôi còn nhớ nhiều diễn viên thành danh nhờ diễn vai “điên” trên sân khấu cải lương. Người đầu tiên là Út Trà Ôn nổi tiếng là “Danh ca vọng cổ”, rồi được gọi tặng là “Vua Vọng cổ” qua bài vọng cổ “Tôn Tẫn Giả Điên”. Tất nhiên là anh Út Trà Ôn ca rất nhiều bài hay, nhưng bài Tôn Tẫn Giả Điên là bài hát đầu tiên mà khán, thính giả khám phá ra khả năng thiên phú của anh khi anh diễn đạt các bài ca vọng cổ.

Những người lớn tuổi, thích đọc truyện tàu, chắc còn nhớ “chuyện” Bàng Quyên – Tôn Tẫn”, đôi bạn học đạo cùng thấy là Quỉ Cốc Tiên ông. Tôn Tẫn được thầy truyền dạy Thiên Thư, biết phép hô phong hoán vũ, di sơn đảo hải…

Bàng Quyên xuống núi trước, lại có tâm địa bất chánh nên không được Quỉ Cốc Tiên dạy phép mầu. Bàng Quyên dùng quyền thế, bắt chặt một bàn chân của Tôn Tẫn rồi giả nhân giả nghĩa hứa sẽ tha nếu Tôn Tẫn chịu chép quyển Thiên Thư truyền dạy lại cho hắn.

Tôi xin chép lại một số câu của bài Vọng cổ “Tôn Tẫn Giả Điên”, và nói về cách ca của anh Út Trà Ôn:

1/- Úy trời đất ôi ! Cái nỗi đoạn trường … cũng tại vì tôi quá tin thằng Bàng Quyên là bạn thiết, nên ngày hôm nay tôi mới ra nông nỗi.

2/- Còn như công cuộc ngày hôm nay đây, bởi tôi không cẩn thận, nên bạn tôi đành chặt đứt một bàn chân tôi.

3/- Khi mà tôi ở trên non, quyết tu tâm dưỡng tính, luyện thuốc trường sinh, mong thành chánh quả đặng tọa hưởng trên Bồ Đàn.

4/- Nào hay đâu thằng Bàng Quyên nó lên năn nỉ ỷ ôi, lời ngon tiếng ngọt, nó nói rằng Chúa của nó là một đấng Mình Quân chơn mạng. Nên nó bảo tôi một một hai hai cũng phải xuống mà đầu hàng.

5/- Trong khi ấy, tôi mới hạ san. Thầy tôi tặng cho tôi một bức cẩm nang, lại căn dặn tôi rằng, hễ mỗi khi lâm nàn thì mở ra xem, đặng liệu chước biến quyền.

6/- Vậy thì, vọng nguyện tôn sư, khai thơ cứu mạng… ủa sao trong thơ không có điều chi lạ, chỉ có một chữ “Cuồng”.? phải rồi, thầy tôi bảo giả điên đặng có thoát thân.

Anh Út Trà Ôn giọng rất trầm ấm, làn hơi mạnh bạo, tiếng ngân vang rất xa, khi anh gọi đến thầy: “Ớ này Quỉ Cốc tiên sinh thầy ôi !”, tiếng vút cao như tiếng gọi vong linh của những tay phù thủy khi đăng đàn réo hồn bắt quỷ, nghe nổi gai lạnh xương sống…

Khi anh ca câu 9 :

9/- Không, không có thể nào ai mà biết tôi đâu. Tôi đây là con của trời, cháu của Phật, tôi là vua, là chúa, là tướng, là quân, là trù phòng tể nhục “.

Trong một câu vọng cổ có tới 6 tiếng “là”, được anh Út Trà Ôn ca qua mỗi chữ “là” như có đổi âm sắc khác nhau, như khoe khoang, như tâm sự, người nghe cảm giác như người ca có cái vẻ hơi “tửng, tửng”, hơi điên điên, biểu lộ tâm trạng căng thẳng và thay đổi bất thường của nhân vật.

Sau này, khi tôi làm trưởng Ban Phương Nam, ban cổ nhạc đài phát thanh Quân Đội, tôi có thu thanh lại bài Vọng cổ này để phát thanh, anh Bảy Quới, anh Thành Công, Anh Sáu Thoàng đều có ca thử và các anh công nhận là không thể ca hay hơn anh Út Trà Ôn về bài này.

Sự thành công của anh Út Trà Ôn khi diễn đạt vai Tôn Tẫn “điên” thì phần diễn xuất điệu bộ, anh chỉ đạt được 3 phần 10 hiệu quả, còn phần ca, làn hơi, giọng ca và cách thể hiện, rõ ràng là anh lôi cuốn được khán giả trọn vẹn.

Còn một nghệ sĩ thành công khi diễn vai “Điên” trên sân khấu, đó là Hề Ba Vân. Sau vai diễn để đời của anh trong tuồng “Khi Người Điên Biết Yêu”, anh được báo chí và khán giả tặng mỹ hiệu là Quái kiệt Ba Vân.

Quái kiệt Ba Vân, tên thật là Lê Long Vân, sanh năm 1908, xã An Đức, Huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre, đi hát từ năm 1924, gia nhập đoàn Tái Đồng Ban, rồi qua các gánh hát Tân Hí Ban, Quảng Lạc Ban ở Hà Nội( 1927), Đoàn Phước Cương, đoàn Thanh Tùng, đoàn Năm Châu, đoàn Phụng Hảo, đoàn Con Tầm, đoàn Việt Kịch Năm Châu( 1948), đoàn Năm Phỉ, đoàn Kim Chung Bầu Long, Đoàn Kim Thanh, đoàn Út Bạch Lan Thành Được… (65 năm đi hát).

Quái kiệt Ba Vân nổi danh khi thủ diễn vai Phê trong vở tuồng “Khi Người Điên Biết Yêu” của soạn giả Trang, Châu, Nở.

Tôi mê nhân vật Phê từ khi tôi được xem đoàn Việt Kịch Năm Châu trình diễn vở tuồng này năm 1948. Vở hát có tuổi thọ trên 50 năm, khi nhắc lại các vai diễn hay, để đời của các nghệ sĩ tiền phong, tôi tưởng cũng nên tóm tắt lại cốt chuyệr tuồng và vài đặc điểm về ca, diễn của tuồng đó.

Tóm lược truyện tuồng “Khi Người Điên Biết Yêu” như sau:

“Một cơn hỏa hoạn tàn phá khu lao động nghèo thuộc xứ mỏ Hòn Gai. Anh thợ máy Bạch cứu được một bé gái mồ côi đem về nuôi dưỡng và đặt tên là Bê.

Mười sáu năm sau… Vợ Bạch bất hạnh lìa đời. Ông nhờ cô con gái nuôi (Bê) tảo tần buôn bán nên cũng sống yên ổn trong một ngôi nhà khang trang.

Phê, con ruột của Bạch, tính tình ngông cuồng, thấy Bê có nhan sắc nên muốn lấy làm vợ. Bạch không bằng lòng nên Phê càng ” iận trời, giận đất”, không nguôi dục vọng bất thường ấy.

Bê đã có người yêu là một sinh viên nghèo tên Thi, nàng thường giúp đỡ tiền nong cho Thi ăn học.. Một hôm Bạch vắng nhà, Thi đến từ giã Bê để đi xa tìm cách lập nghiệp. Phê trông thấy, nổi ghen, xách dao hăm dọa Thi.

Tình cờ Bạch say khướt, về nhà, chứng kiến việc Phê dọa giết Thi. Ông can thiệp, rầy mắng Phê. Phê nổi điên, cự lại với cha; chẳng may trong cuộc giằng co, ông Bạch té sấp, lưỡi dao đâm ngay bụng. Phê đổ cho Thi tội sát nhân.

Thi bị lưu đày 15 năm, còn Bê vào tù vì tội đồng lõa. Bê thổ huyết, chết trong ngục. Phê hoảng sợ, phát điên, lang thang cùng trời cuối đất.

20 năm sau, nơi mảnh đất xảy ra vụ án mạng năm xưa, người ta thấy một ngôi chùa được dựng lên. Một hôm, sư trụ trì đang thuyết pháp thì Phê xuất hiện, thóa mạ nhà sư. Thì ra nhà sư ấy chính là Thi, sau khi mãn hạn tù về, người yêu (Bê đã chết, Thi chán ngán sự đời nên đi tu.

Còn Phê thì bị dày vò tội lỗi đến mức cuồng loạn tâm trí. Sự đối diện giữa lương tri và tội ác, phần lương tri đã thắng. Phê ăn năn và cũng là lúc Phê tàn hơi, mỏn sức, Phê giã biệt cuộc đời trong sự độ lượng của Thi.”

Ba Vân diễn vai Phê, cái điên của Phê không dữ đội đến mức “đem cả làng Vũ Đại ra mà chửi như Chí Phèo”, Phê điên vì dục vọng bất thành, giằng xé, cắn rứt, rũ rượi đến tột cùng.

Trong sự tuyệt vọng của một tình yêu câm nín, với nhân tính què quặt, Phê đã đứng ra làm vật cản giữa đôi tình nhân Thi và Bê. Trong lớp diễn này, Phê (Ba Vân ) để đầu tóc rối bù, quần áo xốc xếch, trên đầu phủ một nón nỉ cũ rách. Phê mạt sát Thi “dám trộm hoa của tao”, cười sằng sặc, rú lên từng tràng. Mặt của Phê có vẻ ghê rợn và uất ức khi Phê ngửa mặt cười rú với trời, biểu hiện một lý trí đã đi hoang! Nhưng sự đau khổ lúc này chưa phải đã đến tột điểm, Phê, qua diễn xuất của Ba Vân, vẫn còn chút hơi ấm nồng nàn của tình cảm con người. Phê dịu dàng nói với Bê:

“Em thật là tươi đẹp, là chứa cả những hoa đẹp trong vườn. Em nói anh điên à ? Anh điên thật vì… vì em đó Bê à !”

Phê gục mặt xuống, ngồi phịch xuống băng ghế, hai tay bưng đầu, khóc nức nở.

Ghê rợn … Ghê rợn, tôi nghĩ là phải dùng tĩnh từ này để nói lên tâm trạng hoảng loạn của Phê qua diễn xuất của Ba Vân.

Phê điên loạn vì mất đi môi trường đối thoại bình thường cho tâm hồn con người: tình yêu đối với Bê không bao giờ được đáp lại, không thể thuyết phục được sự ưng thuận của cha, không thể làm vật cản giữa Thi và Bê, cái chết của cha và của Bê do chính Phê là thủ phạm, lại là cái cớ để Phê đưa Thi vào tù.

Khi mà tất cả những người có thể đối thoại bình thường với Phê bị loại trừ thì chỉ còn lại Phê với lương tâm của chính mình, giằng co, ray rứt, hoảng sợ đưa tới điên loạn, điên loạn trong sự cô đơn đến tột cùng.

Anh Ba Vân đã đến nhà thương Biên Hòa để quan sát thái độ và sự phản ứng của những bệnh nhân mất trí khi họ không bằng lòng. Anh đã được bác sĩ phụ trách bệnh viện chỉ cho biết đây là người điên vì thất tình, kia là người điên vì mất tiền, bị tán gia bại sản. Cũng có những người điên vì uống lậm thuốc, hoặc giận quá hóa điên, vì thù oán hay điên vì bệnh di truyền.

Anh nghiên cứu và tìm ra cách diễn cho nhân vật Phê, điên vì tình, vì oán hận, vì ăn năn, vì sự trừng phạt của lương tâm. Điên mà vẫn tỉnh trong nội tâm, tỉnh mà vẫn điên như nồi hơi bị ép tới phải nổ bùng: Khó diễn đạt nhưng khi thành công lại là sự thành công lớn của Ba Vân trong nhân vật Phê.

Qua vai diễn người điên (Phê), anh Ba Vân đã đem : luồng gió mới vào lối diễn xuất theo khuynh hướng tả thực “Một sân khấu Đẹp và Thật” như chủ trương của anh Năm Châu.

Người điên qua cách diễn của anh Ba Vân đã khắc họa hình tượng một người điên độc đáo, không giống với bất cứ người điên nào khác. Qua cách diễn tả thực, Ba Vân đả phá lối mòn diễn xuất “rập khuôn” như cách học truyền nghề trước đây của Hát Bội và Hát Bội Pha Cải Lương.

Ba Vân được khán giả và ký giả kịch trường tặng cho mỹ hiệu Quái Kiệt Ba Vân nhờ công sáng tạo phương pháp kết hợp người mẫu có thực trong cuộc sống đời thường với nhân vật trong kịch bản để tạo thành một mẫu người có “tính cách và nhân cách điển hình” của sân khấu cải lương tuồng xã hội

Anh Ba Vân từ trần năm 1984, an táng tại nghĩa trang nghệ sĩ ở Gò Vấp, hưởng thọ 80 tuổi.

Trên sân khấu cải lương cũng có những diễn viên thành danh qua một vai “Điên” như Thanh Sang trong vai Kim Mao Sư Vương Tạ Tốn, lúc ở Băng Hỏa Đảo, bị đui mù vì độc châm của Hân Tố Tố, phát điên vì nghĩ không ra bí mật Đồ Long Đao.

Tạ Tốn đã khống chế Trương Thúy Sơn và định hãm hiếp Hân Tố Tố thì Trương Vô Ky mới được sanh ra, khóc thét lên. Tiếng con nít khóc đã đánh thức lương tri của Tạ Tốn. Ông kịp thời dừng lại trước khi phạm vào một tội ác tày trời.

Thanh Sang đã diễn tuyệt hay, giữa tình trạng đang điên loạn và bất chợt nghe tiếng trẻ thơ khóc, Tạ Tốn đang dữ dội, bỗng ngơ ngác lắng nghe tiếng u ơ của trẻ thơ, rồi nở nụ cười thánh thiện của một người cha trước đứa con máu thịt vừa mới được sơ sinh.

Thanh Sang đã diễn rất tinh tế, phản ứng trước tiếng cười trẻ thơ, vai Tạ Tốn lắng nghe và nở một nụ cười đôn hậu, hai nụ cười của trẻ thơ và của người già kết hợp nhau như có sức mạnh của một tia chớp chói sáng giữa trời, soi rọi tâm linh đen tối vì thù hận của Tạ Tốn: trong một cái chớp mắt đã làm nhạt nhòa thù hận giữa Tạ Tốn và Thành Khôn.

Khán giả hồi hộp theo dõi coi Hân Tố Tố, Thúy Sơn và đứa bé sơ sinh có thoát khỏi cái chết vì sự điên loạn của Tạ Tốn không. Khi nghe tiếng trẻ thơ khóc và nụ cười tuyệt vời nở trên môi lão điên Tạ Tốn, khán giả đã vỗ tay ào ào, như họ trút được nỗi sợ hãi chết chóc nhờ ở nụ cười đúng lúc của Thanh Sang trong vai Tạ Tốn.

Thanh Sang với nụ cười sáng giá này đã lãnh huy chương vàng giải Thanh Tâm năm 1964.

Còn rất nhiều diễn viên thành danh nhờ diễn xuất vai “Điên” trên sân khấu cải lương như nghệ sĩ Vinh Sang đoàn Thanh Minh Thanh Nga với vai điên tên Thuyết trong tuồng “Mưa Rừng” của Hà Triều Hoa Phượng.

Chị Ngọc Nuôi thành công với quá nhiều vai diễn, nhưng khi báo chí nhắc lối diễn xuất trong một vai để đời và rất khó của chị Ngọc Nuôi là nhắc lại khi chị diễn vai bà mẹ điên giết con mà đứa con bị giết là anh Việt Hùng thủ diễn trong tuồng “Chén trà của quỷ” của Nguyễn Phương. Cái điên vì tham tiền, cái điên loạn vì giết lầm con ruột của mình, cái điên vì chợt khám phá ra cuộc đời vô nghĩa khi mình đạt được tham vọng có bạc vàng mà mất cả tình thương, chị Ngọc Nuôi diễn hay đến độ khi chị nâng đầu đứa con (do Việt Hùng thủ diễn) chị kêu hai tiếng “Con ơi”, cả khán phòng bật tiếng khóc theo chị. Nếu chị diễn vai điên nầy “chưa tới” thì khán giả sẽ nhớ hai diễn viên đang đóng vai mẹ và con kia là hai vợ chồng ngoài đời. Tiếng gọi con thay vì gây xúc cảm, sẽ làm bật lên tiếng cười.

Còn nữa… còn rất nhiều vai điên mà diễn viên khắc họa những nét rất thật, rất xúc cảm, tôi xin phép tạm dừng bút nơi đây vì nghĩ mãi những vai điên, tôi sợ cũng sẽ điên theo!.

—->Nhân vật “Hề”
trên sân khấu Cải lương

<— Mục Lục

This entry was posted in 1.Hồi-ký - Bút-ký, 5.Tài-liệu - Biên-khảo, NGUYỄN PHƯƠNG: Buồn vui đời nghệ sĩ and tagged , . Bookmark the permalink.

3 Responses to BUỒN VUI ĐỜI NGHỆ SĨ (Hồi ký sân khấu của Cố soạn giả Nguyễn Phương)

  1. HANH DO says:

    Xin hết lòng tri ân và cảm tạ blog BVCV của LETHY rất nhiều.
    BVCV là một trong những blog xuất sắc nhất cả về hình thức lẫn nội dung.

    Không hiểu sao LETHY lại có thể đánh máy hay và tài tình như vậy!
    XIN LeThy làm ơn đánh máy và đem quyển sách rất hiếm này lên trang BVCV để gìn giữ một kho tang quý giá của dân tộc VN ta.

    Xin hết lòng cảm ơn LETHY. Xin ơn trên ban nhiều ơn lành cho LETHY và GĐ

    NGHỆ THUẬT CHỈ ĐẠO CHIẾN TRANH – HỒ HÁN SƠN
    Nhà Xuất Bản Tứ Anh 1952
    Link download
    https://drive.google.com/file/d/1PP3vzE9MZYVlXchCYe5AR_Z8DTZN36x8/view?fbclid=IwAR3-tonBRXeMIInTbws-DgDdNvdu3ajh_PnilEB5W_dESAYjXOZXZARapfQ

    Like

    • Lê Thy says:

      @HANH DO

      LT rất vui và cảm động nhận được lời khen của bạn. Đó là một phần thưởng cho LT sau 20 năm miệt mài đánh máy và phổ biến trên BVCV những tác phẩm mà theo LT có thể giúp mọi người và nhất là thế hệ trẻ có cái nhìn đúng đắn hơn về VNCH và cuộc chiến Quốc Cộng.

      Đồng thời LT vô cùng cám ơn bạn đã giơí thiệu sách của tác giả Hồ Hán Sơn (mời quý độc giả của BVCV đọc tiểu sử của Đại Tá HHS tại https://nguyentin.tripod.com/dt_hohanson.htm ) . LT có thời giờ sẽ đọc kỹ sách này trước khi bắt đầu đánh máy.

      Kính chúc bạn và gia đình bình an trong cơn khủng hoảng vì Covid này.
      Lê Thy

      Like

      • NSG says:

        Trời đất ơi , bàn tay năm ngón LT vẫn bum bum . Tỷ tỷ của tui có mười ngón tay dzàng ròng thứ thiệt cở nào cũng wa’nh cở nào cũng gỏ . Gỏ miệt mài , gỏ thiên thu

        Like

Ý kiến - Trả lời

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s