CÁC NGHĨA ĐỊA Ở SÀIGÒN – GIA ĐỊNH trước năm 1975 : Lời mở đầu

(TM tổng hợp và bổ túc)

LỜI MỞ ĐẦU

Bài này là một liệt kê , tổng hợp và bổ túc lược sử các nghĩa địa ở trong địa bàn Sàigòn- Gia Định trước năm 1975 trong đó có nghĩa trang Quân Đội Gò Vấp. Tuy nhiên,nghĩa trang Quân Đội Biên Hòa ở Biên Hòa cũng được điểm thêm vào bởi vì nghĩa trang này là phần nối dài của nghĩa trang Quân Đội Gò Vấp.

Những lý do thúc đẩy thực hiện bài này là như sau :

Một cách tổng quát nhưng rất hiển nhiên là các nghĩa địa của một vùng đất hay một thành phố hay một xứ của một sắc dân là một phần cố hữu gắn liền mật thiết với lịch sử thành lập của nó trải qua nhiều thời đại.

Các nghĩa địa trong địa bàn Sàigòn- Gia Định và Biên Hòa trình bày trong bài này không qua khỏi qui luật này.

Qua các nghĩa địa này người ta có thể thấy lại được :

– Lịch sử thành lập qua rất nhiều thăng trầm của Sàigòn và Gia Định từ thưở ban đầu cho tới năm 1975 ;

– Những hy sinh anh dũng oai hùng của các chiến sĩ quân đội Việt Nam Cộng Hòa và những mất mát thương đau đầy nước mắt của các gia đình thân nhân của họ trong công cuộc chống xâm lăng gây ra bởi bọn cộng sản Hà Nội.

Theo thiển ý của tác giả thì phần lớn các nghĩa địa trong bài này phải được bảo tồn như những di tích lịch sử của thành phố Sàigòn- Gia Định và đặc biệt nghĩa trang Quân Đội Gò Vấp và nghĩa trang Quân Đội Biên Hòa phải là những di tích lịch sử của cả Miền Nam Việt Nam.

Khốn nổi là một đại họa đã xảy ra cho miền Nam Việt Nam : Ngày 30 tháng 4 năm 1975, Sàigòn thất thủ. Bọn cộng sản Hà Nội sau khi đã cưỡng chiếm được Miền Nam :

– Chỉ ba ngày, sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, đã cày nát rồi san bằng nghĩa trang Quân Đội Gò Vấp ;

– Đặt nghĩa trang Quân Đội Biên Hòa vào loại khu vực quân sự nhạy cảm trực thuộc Bộ Quốc Phòng cộng sản , giao cho một đơn vị bộ đội đóng doanh trại cạnh nghĩa trang và kiểm soát ra vào. Cùng lúc ,chúng đã phá hoại nghĩa trang Quân Đội Biên Hòa dưới nhiều hình thức khác nhau;

– Vào đầu thập niên 1980, san bằng nghĩa trang Mạc Đỉnh Chi ở Sàigòn và nghĩa trang quân đội Pháp ở Tân Sơn Nhứt dưới chiêu bài tuyên truyền dẹp bỏ các hình ảnh thối nát xấu xa của chế độ cũ ;

– Nại cớ môi trường đất và nước bị ô nhiễm, tình trạng kém an ninh trật tự, trộm cắp, tệ nạn xã hội buôn bán ma túy hút sách, đĩ điếm… Từ năm 2012 đã bắt đầu và tiếp tục tiến hành cho đến nay, giải tỏa tất cả nghĩa địa thành phố Sàigòn và Gia Định.

Do bởi các cuộc phá hoại và giải tỏa các nghĩa địa ghi ở trên, bọn ngụy quyền cộng sản Việt Nam đã cướp đất đai của tư nhân và làm giàu (rất giàu!) qua các dịch vụ đầu cơ địa ốc với bọn tư bản đỏ bởi vì ngày nay, đây là những miếng đất vàng, đất kim cương còn sót lại trong Sàigòn và Gia Định.

Việc giải tỏa các nghĩa địa cũng là một bình phong để ngụy quyền cộng sản thực thi những ý đồ chính trị vô cùng thâm hiểm. Đó là :

– Tẩy bỏ tất cả những dấu tích của các bậc tiền nhân,cho dù đó là người Việt, người Hoa, người Cao Miên, người Chà Và, Ấn Độ và người Pháp, đã chọn Sàigòn và Gia Định làm nơi định cư, sinh sống, làm ăn và qua đó đóng góp ít nhiều vào việc tạo dựng hai thành phố này. Và khi họ chết, họ đã chọn Nơi Này Làm Quê Hương;

– Viết lại lịch sử của Sàigòn bằng cách áp đặt lên Sàigòn tên của thằng đầu sỏ vô thần, đại gian ác đang nằm phơi xác ở Ba Đình và thay thế tên của các bậc tiền nhân được đặt cho đường xá , dinh thự , nhà thương, rạp hát, trường học, công viên công cộng… của Sàigòn- Gia Định trước năm 1975 bằng tên của đám đàn em lâu la thảo khấu. Bọn này cũng như tên đầu đảng không phải là người Sàigòn hay Gia Định, chưa hề đóng góp gì cho Sàigòn và Gia Định nhưng trong chiến tranh xâm lược đã tấn công đánh phá liên tục hai thành phố này;

– Xóa bỏ tất cả cội nguồn, xuất xứ, dòng giống gia đình tổ tiên của người dân gốc Sàigòn và Gia Định trước năm 1975;

– Triệt hủy tất cả dấu tích những trang sử oai hùng viết bởi Quân Dân Cán Chính Việt Nam Cộng Hòa trong cuộc chiến chống cộng sản Bắc Việt xâm lăng.

Một dân tộc không ký ức lịch sử là một dân tộc không có tương lai (trích từ mạng Hội Hưng Việt- Viêt Héritage Renaissance).

Sàigòn và Gia Định và cả miền Nam, từ mấy chục năm nay,bị đô hộ bởi bọn cộng sản miền Bắc với bản chất ác ôn, gian tham, ngu đần nhưng ham làm tài khôn, ngôn ngữ xà bần mất gốc, vô giáo dục, vô cảm, hoàn toàn xa lạ với lịch sử, văn hóa và văn minh miền Nam Việt Nam. Chúng kềm kẹp, bóc lột,cướp đất, cướp nhà và cướp luôn nghĩa địa của người Sàigòn và Gia Định nói riêng và của dân miền Nam nói chung.

Sàigòn- Gia Định dưới chế độ ngục tù cộng sản là một thành phố vô hồn.

Chính vì thế, tác giả kỳ vọng rằng bài này có thể được xem là những ghi nhớ nho nhỏ về Sàigòn- Gia Định trước năm 1975 và những lời tri ơn các chiến sĩ Quân Đội Việt Nam Cộng Hòa đã bỏ mình để có được một Miền Nam Tự Do Nhân Bản.

Bài này là một tổng hợp thực hiện với những dữ kiện trích từ các nguồn sau đây :

1- Hai tài liệu căn bản [1,2] nghiên cứu lịch sử, địa lý và văn hóa vùng Sàigòn và Gia Định từ thế giữa thế kỷ thứ 18 cho tới những năm 1970, được ấn hành vào thời chính phủ Việt Nam Cộng Hòa ;

2- Những tin tức, tài liệu và hình ảnh về một số nghĩa địa được viết hay kể lại theo trí nhớ hay được cung cấp bởi các bằng hữu, cư dân cố cựu Sàigòn- Gia Định;

3- Ký ức của người viết bài này;

4- Các tài liệu sưu tầm trên mạng Internet . Những dữ kiện từ nguồn này đã được kiểm soát chéo (cross check) lẫn nhau trước khi được xử dụng.

Tuy vậy, dù đã cố gắng tối đa nhưng chắc chắn bài viết vẫn còn thiếu sót. Tác giả rất vui đón nhận những phê bình, chỉ dẫn để có thể hoàn thiện bài này.

Tổng cộng năm mươi bảy (57) nghĩa địa đã được tìm thấy :

– Bốn mươi tám (48) nghĩa địa ở Sàigòn và Gia Định trong đó có hai nghĩa trang Quân Đội, một ở Gò Vấp và một ở Biên Hòa, đã được liệt kê, tổng hợp và bổ túc;

– Và một danh sách gồm có chín (9) nghĩa địa không có chi tiết, để dành cho độc giả bổ túc thêm.

Để dễ dàng cho việc tìm kiếm và tham khảo, người viết đã xắp xếp và phân loại các nghĩa địa liệt kê trong danh sách dưới đây theo thứ tự như sau :

– Địa bàn Sàigòn sau đó là Gia Định;

– Năm xuất hiện hay thành lập của nghĩa địa;

– Khi năm hay thành lập nghĩa địa không xác định được, nghĩa địa sẽ được sắp theo thứ tự số của quận lỵ ;

– Nghĩa trang Quân Đội Gò Vấp và nghĩa trang Quân Đội Biên Hòa được sắp liên tiếp theo nhau bởi vì nghĩa trang thứ hai là phần kế tiếp của nghĩa trang thứ nhứt và cũng bởi vì cả hai trực thuộc Bộ Quốc Phòng Việt Nam Cộng Hòa.

Danh sách các nghĩa địa trình bày trong bài này gồm có :

Nghĩa địa Sàigòn :

1- Năm 1782: Bãi tha ma kinh Tàu Hủ (rạch Chợ Lớn) (Quận 5)

2- Năm 1835: Mả Ngụy Khôi (Quận 3)

3- Năm 1859:Ancien Cimetière (Đường Nguyễn Du – Cường Để , Quận 1)

4- Năm 1859: Nghĩa trang Mạc Ðĩnh Chi (Cimetière Européen) (Đường Phan Thanh Giản, Quận 1)

5- Năm 1870: Cimetière Annamite (Cimetière Indigène) (Đất Thánh Chà Tân Định , Quận 1)

6- Năm 1904: Từ đường dòng họ Đỗ Hữu (Quận 3)

7-Năm 1935: Thánh đường và Nghĩa trang Hồi giáo Niamatul Islamiyah & Masjid Al Rahim (Quận 3)

8- Trước năm 1952: Nghĩa địa Nhị Tỳ Quảng Đông (Quận 10 và Quận 11)

9- Trước năm 1954: Nghĩa địa Mả Lạng (nguyên thủy Nghĩa trang Cầu Kho) (Quận 2)

10- Trước năm 1959: Nghĩa địa Đô Thành (Nghĩa địa Chí Hòa) (Quận 3 và Quận 10)

11- Trước năm 1962: An Dưỡng Ðịa Phú Lâm (Phường Phú Lâm, Quận 6)

12- Năm không xác định: Khu Mả Lạng Đồng Tiến (Quận 2)

13- Năm không xác định: Nghĩa trang Giáo xứ Bình An và Bình Thuận (Quận 8)

14- Năm không xác định: Nghĩa trang Giáo xứ Bình An Thượng (Quận 8)<

15- Năm không xác định: Xóm Gò Mả (hay Xóm Nghĩa Địa) (Rạch Lào, Quận 8)

16- Năm không xác định: Nghĩa địa Triều Châu (Phường Bình Thới, Quận 11)

Nghĩa địa Gia Định :

17- Năm 1800: Lăng Bá Đa Lộc (Lăng Cha Cả) (Quận Tân Bình)

18- Năm 1841: Đất mộ phần dòng họ Trương Minh (Quận Gò Vấp)

19- Năm 1861: Bãi Tha Ma Đồn Chí Hòa (Quận 3 & Quận 10 Sàigòn và Quận Tân Bình)

20- Trước năm 1895: Nghĩa địa Ông Tạ (Quận Tân Bình)

21- Năm 1901: Nghĩa trang Linh Mục Chí Hòa (Quận Tân Bình)

22- Trước năm 1922: Nghĩa trang Bắc Việt (Quận Gò Vấp & Tân Bình)

23- Năm 1949: Nghĩa trang Chùa Nghệ Sĩ (Quận Gò Vấp)

24- Năm 1954: Nghĩa trang Văn Giáp (Quận Thủ Đức)

25- Trước năm 1957: Trung Việt nghĩa trang (Quận Tân Bình)

26- Trước năm 1957: Nam Việt nghĩa trang (Xã Phú Nhuận, Quận Tân Bình)

27- Năm 1959: Nghĩa trang Quân Đội Pháp ở Tân Sơn Nhứt Quận Tân Bình)

28- Năm 1966: Nghĩa trang Giáo xứ Khiết Tâm (Quận Thủ Đức)

29- Năm 1966: Nghĩa trang Gò Dưa (Quận Thủ Đức)

30- Trước năm 1967: Nghĩa trang Giáo xứ Đa Minh(Ba Chuông) (Quận Tân Bình)

31- Năm 1968: Mồ tập thể việt cộng gần phi trường Tân Sơn Nhứt (Quận Tân Bình)

32- Năm 1969: Nghĩa trang Kiến An Ngọc Lũ (Quận Thủ Đức)

33- Trước năm 1969: Nghĩa trang Giáo xứ Tân Sa Châu (Quận Tân Bình)

34- Trước năm 1970: Nghĩa trang Bình Hưng Hòa (Quận Tân Bình)

35- Năm không xác định: Nghĩa trang Dòng Mẹ Chúa Cứu Chuộc (Quận Thủ Đức)

36- Năm không xác định: Nghĩa trang Giáo xứ Fatima Bình Triệu (Quận Thủ Đức)

37- Năm không xác định: Nghĩa trang Giáo xứ Bình Chánh vàNghĩa trang Giáo xứ Thánh Phaolô (Quận Bình Chánh)

38- Năm không xác định: Nhóm Nghĩa trang ở Thủ Đức (Quận Thủ Đức)

Nghĩa trang Quân Đội Gò Vấp & Biên Hòa :

39- Trước năm 1964: Nghĩa trang Quân Đội Gò Vấp (Xã Hạnh Thông Tây, Quận Gò Vấp Gia Ðịnh)

40- Năm 1965: Nghĩa Trang Quân Đội Biên Hòa (Tỉnh Biên Hòa)

41-Danh sách các nghĩa địa không có chi tiết

Ngoài các nghĩa địa kể trên, chắc chắn còn rất nhiều nghĩa địa khác , hoặc khuyết danh hoặc ẩn danh hoặc không được đăng trong sách báo hay phổ biến rộng rãi trên mạng chẳng hạn như các nghĩa địa gia đình ở quận Gò Vấp và các nghĩa địa trong khu nghĩa trang Bình Hưng Hòa- Gia Định. Xin mời các độc giả tường tận bổ túc thêm.

***

Phụ chú :

Dưới đây là định nghĩa của ba nhóm danh từ dùng trong danh sách trên, tìm thấy trong Bách Khoa toàn thư Wikipédia :

  • Bãi tha ma : Đất hoang để dành vùi hay chôn người chết ;
  • Nghĩa địa : Khu đất dành cho việc chôn cất xác người chết hoặc di hài sau hỏa táng ;
  • Nghĩa trang : Cùng nghĩa với Nghĩa địa .Tuy nhiên, nghĩa trang là nơi chôn cất người chết theo các hình thức an táng khác nhau và được quản trị , xây dựng, gìn giữ và bảo tồn theo hoạch định. Ngoài ra, trong nghĩa trang, ngoài phần mộ đôi khi còn có các kiến trúc như đài tưởng niệm và bia đá hay bia xi- măng gắn ảnh ,ghi tên tuổi người chết. Ở phương Tây, nghĩa trang là nơi mà các hoạt động tưởng nhớ người đã khuất được tiến hành. Các nghi lễ này được thực hiện tùy theo phong tục tập quán hay tôn giáo.

Để dễ dàng việc định vị các nghĩa địa kể trên, bản đồ Đô Thành Sàigòn và vùng phụ cận , và bản đồ tỉnh Gia Định ấn hành trước năm 1975, được đính kèm dưới đây.

Vì lý do rất hiển nhiên là tất cả các nghĩa địa trình bày trong tài liệu này đều được xây lên và hoạt động từ trước năm 1975, bài này chỉ dùng các danh từ, ngữ vựng, thành ngữ và các tên đường và địa chỉ đã được đặt ra và xử dụng trước năm 1975 của chính phủ Việt Nam Cộng Hòa.

Tài liệu tham khảo :

  1. Vương Hồng Sển – Sàigòn Năm Xưa – Sống Mới – 1968.
  2. Huỳnh Minh – Gia Ðịnh xưa và nay – Nhà xuất bản Khai Trí – 1973.
This entry was posted in 5.Tài-liệu - Biên-khảo, 6.Bạn đọc viết, TM, TM: Các Nghĩa địa ở Sàigòn - Gia Định trước năm 1975. Bookmark the permalink.

Ý kiến - Trả lời

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s